ఎడారిలోనూ అద్భుత వ్యవసాయం.. నీటి పొదుపు నుంచి చేపల పెంపకం వరకు ఇజ్రాయెల్‌ విజయ రహస్యాలివే!

విస్తీర్ణం తక్కువగా ఉండటంతోపాటు, గణనీయమైన భూభాగం ఎడారులతో నిండి ఉన్నప్పటికీ ఇజ్రాయెల్‌ వ్యవసాయ రంగంలో వినూత్న పద్ధతులతో ముందుకు సాగుతోంది. నీటి కొరతను అధిగమించేందుకు నీటి వనరుల నిర్వహణ, సముద్రపు నీటిని శుద్ధి చేసే డీశాలినేషన్‌ సాంకేతికత, మురుగునీటి పునర్వినియోగం వంటి విధానాలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తోంది. నీటి వినియోగాన్ని నియంత్రించడం, పొదుపుగా నీటిని ఉపయోగించే రైతులను ప్రోత్సహించడం, ప్రజల్లో నీటి సంరక్షణపై అవగాహన పెంచడం వంటి చర్యలు చేపడుతోంది. వాతావరణ మార్పులు, ఎల్‌నినో ప్రభావం, కరవు ముప్పు వంటి సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్న భారత్‌కు ఇజ్రాయెల్‌ అనుభవాలు ఉపయోగపడతాయి. ఆధునిక సాంకేతికతను సమర్థవంతమైన వనరుల నిర్వహణతో అనుసంధానిస్తే పరిమిత నీటితోనూ వ్యవసాయ ఉత్పత్తిని పెంచుకోవచ్చని ఇజ్రాయెల్‌ విధానాలు సూచిస్తున్నాయి.

ఎడారి ప్రాంతాల్లోనూ వ్యవసాయానికి అనుకూలమైన పద్ధతులను అభివృద్ధి చేసిన ఇజ్రాయెల్‌, చేపల పెంపకంలోనూ వినూత్న విధానాలను అనుసరిస్తోంది. తిలాపియా, సీబాస్‌, బరముండి వంటి చేపలను నియంత్రిత ఆక్వాకల్చర్‌ వ్యవస్థల్లో పెంచుతూ, చేపల వ్యర్థాలతో పోషకాలు సమృద్ధిగా ఉండే నీటిని పంటల సాగుకు వినియోగించే పద్ధతులను అమలు చేస్తోంది. మెడ్జూల్‌ ఖర్జూరాలు, చెర్రీ టమాటోలు, మిరపకాయలు, ఆలివ్‌ పంటలతోపాటు అలంకరణ మొక్కలను స్థానిక వాతావరణానికి అనుగుణంగా సాగు చేస్తోంది. నెగెవ్‌ ఎడారిలో సెన్సర్లు, కంప్యూటరైజ్డ్‌ నీటిపారుదల వ్యవస్థల సాయంతో ద్రాక్ష తోటలను నిర్వహిస్తోంది. నీటి పునర్వినియోగం, సూక్ష్మ నీటిపారుదల, ఆధునిక సాగు పద్ధతులపై ఇజ్రాయెల్‌ సాధించిన అనుభవాలను భారత్‌లోనూ అన్వయించుకోవచ్చు. దేశంలోని పలు రాష్ట్రాల్లో పనిచేస్తున్న ఇండో–ఇజ్రాయెల్‌ సెంటర్స్‌ ఆఫ్‌ ఎక్సలెన్స్‌ ద్వారా రైతులకు ఆధునిక వ్యవసాయ పద్ధతులపై శిక్షణ, సాంకేతిక సహాయం అందుతోంది. స్థానిక నేలలు, వాతావరణం, నీటి లభ్యతకు అనుగుణంగా ఈ పద్ధతులను అమలు చేస్తే కరవు ప్రభావాన్ని తగ్గించడంతోపాటు వ్యవసాయ ఉత్పాదకతను పెంచుకునే అవకాశం ఉంటుంది.