అమెరికా అధ్యక్షుడి వీటో పవర్ అంటే ఏమిటి? దాని అధికారాలు, పరిమితులివే!

అమెరికా మధ్యంతర ఎన్నికల ఫలితాలు దేశ రాజకీయ సమీకరణాలను మార్చే అవకాశం ఉండటంతో అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్‌కు కొత్త సవాళ్లు ఎదురుకావచ్చనే విశ్లేషణలు వెలువడుతున్నాయి. ప్రతినిధుల సభ, సెనెట్‌లలో డెమోక్రాట్లు ఆధిపత్యం సాధిస్తే ట్రంప్ తీసుకునే నిర్ణయాలకు అడ్డంకులు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది. అయితే అధ్యక్షుడి చేతిలో ఉన్న కీలక రాజ్యాంగ అధికారమైన ‘వీటో పవర్’ ఈ పరిస్థితుల్లో ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంటోంది. కాంగ్రెస్ ఆమోదించిన బిల్లుపై సంతకం చేయకుండా దాన్ని తిరిగి పంపించడం ద్వారా అధ్యక్షుడు చట్టంగా మారకుండా అడ్డుకోవచ్చు. అమెరికా రాజ్యాంగం అధ్యక్షుడికి కల్పించిన ముఖ్యమైన కార్యనిర్వహణ అధికారాల్లో ఇది ఒకటి. సాధారణంగా ఒక బిల్లు చట్టంగా మారాలంటే ప్రతినిధుల సభ, సెనెట్ రెండూ ఆమోదించాలి. ఆ తర్వాత అధ్యక్షుడు సంతకం చేయాలి. అయితే కాంగ్రెస్ సమావేశాలు కొనసాగుతున్న సమయంలో అధ్యక్షుడు బిల్లును 10 రోజుల్లోగా (ఆదివారాలను మినహాయించి) తిరిగి పంపకపోతే అది ఆయన సంతకం లేకుండానే చట్టంగా మారుతుంది.

అయితే అధ్యక్షుడి వీటో అధికారానికి తిరుగులేదని భావించకూడదు. అధ్యక్షుడు బిల్లును తిరస్కరించినప్పటికీ, ప్రతినిధుల సభ, సెనెట్ రెండూ మూడింట రెండొంతుల మెజార్టీతో మరోసారి ఆమోదిస్తే ఆ బిల్లు చట్టంగా మారుతుంది. వీటో అధికారాన్ని ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా విభజించారు. మొదటిది ‘రెగ్యులర్ వీటో’. ఇందులో అధ్యక్షుడు బిల్లుపై సంతకం చేయకుండా తన అభ్యంతరాలతో కాంగ్రెస్‌కు తిరిగి పంపిస్తారు. రెండోది ‘పాకెట్ వీటో’. ఇందులో అధ్యక్షుడు బిల్లుపై సంతకం చేయరు, తిరిగి కాంగ్రెస్‌కు కూడా పంపరు. అయితే పది రోజుల గడువులోగా కాంగ్రెస్ సమావేశాలు ముగిసి, బిల్లును తిరిగి పంపడానికి అవకాశం లేకపోతే అది చట్టంగా మారదు. అందుబాటులో ఉన్న గణాంకాల ప్రకారం అమెరికా అధ్యక్షులు ఇప్పటివరకు 2,599 సార్లు వీటో అధికారాన్ని వినియోగించుకున్నారు. ఫ్రాంక్లిన్ డి. రూజ్‌వెల్ట్ తన అధ్యక్ష పదవీకాలంలో అత్యధికంగా 635 సార్లు ఈ అధికారాన్ని ఉపయోగించారు. మొత్తం 38 మంది అధ్యక్షులు ఈ అధికారాన్ని వినియోగించుకున్నట్లు పేర్కొంటున్నారు. ఇలా వీటో అధికారం అమెరికా అధ్యక్షుడికి, కాంగ్రెస్‌కు మధ్య అధికార సమతౌల్యాన్ని కాపాడటంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.